Mag je een specifiek bezit nalaten aan een specifiek persoon?

Veel mensen denken bij een legaat/wassiyah aan een geldbedrag of een percentage. Maar wat als je jouw huis, sieraden of aandelen aan een bepaalde persoon wil nalaten? Het Islamitisch recht maakt een belangrijk onderscheid tussen een aandeel in de nalatenschap en een concreet aangewezen bezit.

Twee vormen van een legaat

Een wasiyyah kan op twee manieren worden geformuleerd. Je kunt iemand een aandeel in de nalatenschap toekennen, bijvoorbeeld een tiende (10%) van het totaal. Of je kunt een specifiek bezit aanwijzen, zoals een woning, een sieraad of een pakket aandelen. Beide vormen zijn islamitisch toegestaan, maar de gevolgen zijn verschillend.

Aandelen in de nalatenschap (proportioneel deel)

De begunstigde ontvangt een percentage van de totale nalatenschap. Welk concreet bezit daar bij hoort, wordt later bepaald in overleg met de erfgenamen.

Specifiek aangewezen bezit (concreet object)

De overledene wijst een bepaald bezit aan, bijvoorbeeld het huis of de sieraden, en kent dat direct toe aan een begunstigde. Dit is bindend in het Islamitisch erfrecht als de waarde binnen een derde (33%) valt. Want 33% is het maximale percentage wat je mag legateren in de Islam.

Wanneer kunnen erfgenamen de uitvoering niet blokkeren?

Als de overledene een concreet bezit aanwijst en de geldwaarde van dat bezit valt binnen het toegestane één derde (33%) van de nalatenschap, dan zijn de erfgenamen verplicht dit uit te voeren. Zij mogen het aangewezen bezit niet vervangen door een ander object of het legaat op andere wijze omzetten. Het recht op dat specifieke bezit behoort toe aan de eigenaar, niet aan zijn erfgenamen. De eigenaar mag het dus nalaten aan wie hij wil, zolang hij binnen de 33%- grens blijft.

Voorbeeld

Een vrouw heeft een nalatenschap van 300.000 euro. Daarin zit een sieradencollectie ter waarde van 60.000 euro. In haar testament schrijft zij dat deze sieraden naar haar nicht gaan, die geen erfgenaam is.

60.000 euro is minder dan een derde van 300.000 euro.

De erfgenamen zijn verplicht de sieraden aan de nicht te geven. Zij mogen de sieraden niet houden en haar in plaats daarvan een geldbedrag aanbieden. Tenzij in gezamenlijk overleg tussen de erfgenamen en de nicht een andere manier wordt afgesproken waar iedereen mee instemt.

Wat als de waarde hoger uitvalt dan verwacht?

Soms kan de waarde van een aangewezen bezit op het moment van overlijden hoger blijken dan de erflater had ingeschat, waardoor één derde (33%) wordt overschreden. In dat geval is het legaat geldig tot aan de grens van één derde (33%). Het meerdere is niet afdwingbaar, tenzij alle erfgenamen na het overlijden instemmen met de volledige uitvoering.

Hoe leg je dit vast in Nederland?

Om een specifiek legaat juridisch bindend te maken in Nederland, moet het worden opgenomen in een notarieel testament. Een mondelinge wens of een informeel briefje heeft geen rechtskracht. Via Erffie kun je een legaat/wasiyyah vastleggen zodat de executeur en jouw erfgenamen weten wat jouw bedoeling was en de uitvoering niet ter discussie staat.