Zonder testament beslist de wet. Met een testament beslis jij.

Stel je voor: je bent er niet meer. De lichten gaan nog aan in huis, maar jouw plek blijft leeg. Je naasten openen kasten, zoeken papieren, bellen instanties. Er is geen testament. Dan neemt de wet het over. Niet omdat iemand dat vraagt, maar omdat het zo geregeld is.

Wat de wet dan doet (versterferfrecht)

De wet volgt een vaste volgorde en verdeelt volgens standaardregels.

• Eerst kijkt de wet naar je partner en kinderen.
  Zij zijn de erfgenamen. Door de “wettelijke verdeling” krijgt de partner alles in handen om door te kunnen leven. De kinderen krijgen geen geld of spullen in hun hand, maar een vordering op de partner. Die is meestal pas later opeisbaar (bijvoorbeeld als de partner overlijdt).
• Heb je geen partner of kinderen?
  Dan wijst de wet ouders en broers/zussen aan (of hun kinderen). Zijn die er niet, dan schuift de wet door naar grootouders, ooms/tantes, neven/nichten.
• Is er helemaal niemand in die volgorde?
  Dan gaat de nalatenschap uiteindelijk naar de Staat.

Handig, maar onpersoonlijk. Het kijkt niet naar jouw wensen en ook niet naar jouw geloofsprincipes.

Een testament is meer dan “wie krijgt wat”

Veel mensen denken bij een “testament” alleen aan geld en spullen. Dat is een deel van het verhaal, maar niet het hele boek. Een testament is je afscheidsboekje op aarde: hierin leg je vast wat je nalaat, maar óók wie welke zorg krijgt en wie de afronding regelt.

Een aantal van de zaken die je kunt regelen in je testament:

Voogdij
Wie zorgt er voor je minderjarige kinderen als jij er niet meer bent? In een testament kun je een voogd aanwijzen. Dat geeft richting en voorkomt onzekerheid of ruzie. Het is een daad van zorg.

Executeur
Wie rondt jouw nalatenschap af? De executeur is de persoon die jij vertrouwt om overzicht te houden, de laatste rekeningen te betalen, de erfenis te verdelen, instanties te spreken en de administratie netjes te sluiten. Met een executeur weet je familie wie er aan het stuur zit.

Legaat
Een legaat is een gerichte gift die je in je testament vastlegt. Denk aan: “Mijn nicht Fatima krijgt 2.000 euro” of “Deze laptop gaat naar Ahmed, mijn vriend” of “Ik geef een deel aan dit goede doel.” In de Islam wordt dit Wassiyah genoemd. Belangrijk: in totaal mag je in de Islam maximaal één derde van je nalatenschap toewijzen aan mensen of instanties die geen erfgenamen zijn. De rest is voor de vaste erfgenamen.

Waarom de standaardwet botst met de islamitische verdeling

De Islam kent vaste breukdelen en duidelijke verhoudingen tussen erfgenamen (bijvoorbeeld de aandelen van partner, kinderen en ouders). Ook de timing is anders: jouw erfgenamen horen hun erfdelen direct te krijgen en niet pas later via een vordering. Laat je alleen de Nederlandse wet z’n werk doen, dan krijg je in de praktijk bijna nooit een verdeling die klopt met de islamitische regels.

Zonder testament kun je geen voogd kiezen, geen executeur aanwijzen en je “laatste goede daad” (legaat) niet vastleggen. Daardoor is het lastiger om netjes en volgens je geloof achter te laten wat jij belangrijk vindt.

De kern: wie moslim is, heeft een testament nodig om ervoor te zorgen dat de nalatenschap zoveel mogelijk in lijn is met de Islam.