De wasiyyah: wat mag je nalaten en aan wie?

Binnen het Islamitisch erfrecht bestaat ruimte voor een persoonlijke keuze: de wasiyyah, het legaat. Je kunt een deel van je vermogen nalaten aan mensen of doelen buiten de vaste erfgenamen. Maar die vrijheid kent duidelijke grenzen. Dit artikel legt uit hoe die grens wordt berekend en wie ervan kan profiteren.

De een-derde-regel

Een moslim mag via het testament maximaal een derde (33%) van zijn of haar nalatenschap vrij bestemmen. Dit aandeel wordt berekend op basis van de totale geldwaarde van de nalatenschap op het moment van overlijden. Alle bezittingen samen vormen de grondslag: spaargeld, onroerend goed, beleggingen, voertuigen en overige vermogensbestanddelen worden bij elkaar opgeteld en gewaardeerd.

Zolang de wasiyyah binnen dat ene derde blijft, is zij bindend en moeten de erfgenamen haar uitvoeren. Gaat het legaat over die grens heen, dan is het meerdere niet afdwingbaar vanuit het Islamitisch erfrecht, tenzij alle erfgenamen na het overlijden uitdrukkelijk instemmen met het hogere percentage.

Wie mag de begunstigde zijn?

De overledene is vrij om te bepalen wie er van de wasiyyah profiteert, zolang het niet iemand is die al als wettelijk erfgenaam kwalificeert op het moment van overlijden. De gedachte hierachter is dat het Islamitisch erfrecht al voorziet in de rechten van de erfgenamen. De wasiyyah is bedoeld voor mensen en doelen die daar buiten vallen.

1. Niet-moslims (een vriend, buurman of familielid dat een ander geloof aanhangt kan via de wasiyyah een deel ontvangen, ook al erven zij niet via de faraid (verplichte islamitische erfdelen)
2. Adoptie- of pleegkinderen (een geadopteerd kind erft in de islam niet automatisch als bloedverwant. Via de wasiyyah kan de overledene toch voor hen zorgen.)
3. Goede doelen en waqf (islamitische goede doelen, waqf-fondsen of andere liefdadigheidsinstellingen kunnen worden opgenomen als begunstigde van de wasiyyah)
4. Specifieke personen (ook vrienden, buren of anderen kunnen via de wasiyyah iets ontvangen)