Is een testament opstellen verplicht voor Nederlandse moslims?

Veel moslims weten dat een testament islamitisch gezien belangrijk is, maar is het ook echt verplicht? Als je in Nederland woont, is het antwoord in de meeste gevallen: ja.

Wanneer is het testament verplicht?

Geleerden zijn het erover eens dat het opstellen van een testament (wasiyyah) verplicht is wanneer er rechten of verplichtingen zijn die zonder een schriftelijk testament niet aantoonbaar zijn, of waarvan de rechthebbenden ze moeilijk kunnen opeisen zonder vastlegging. Denk aan schulden, toevertrouwd vermogen of andere aanspraken die anders verloren gaan.

Buiten deze gevallen, zoals de wens om een gift of donatie na te laten, is het opstellen van een testament sterk aanbevolen, maar niet strikt verplicht.

Verandert de situatie in Nederland dit?

Ja, ingrijpend. Als je in Nederland overlijdt zonder testament, bepaalt het Nederlandse versterferfrecht automatisch wie wat erft. Dat systeem wijkt op wezenlijke punten af van de islamitische erfverdeling (faraid). Partners, kinderen, ouders en broers en zussen erven naar Nederlands recht anders dan de islamitische regels voorschrijven. En in veel gevallen krijgen erfgenamen die islamitisch gezien recht hebben op een deel, helemaal niets.

Dit maakt het testament voor Nederlandse moslims veel meer dan een formaliteit. Zonder testament worden jouw islamitische geloofsprincipes simpelweg niet altijd gevolgd.

ما لا يتم الواجب إلا به، فهو واجب

"Wat noodzakelijk is om een verplichting te vervullen, is zelf ook verplicht."

Waarom maakt deze stelregel het testament verplicht?

Dit principe uit het Islamitisch recht is hier direct van toepassing. De erfgenamen van een moslim hebben een islamitisch recht op hun rechtmatige deel van de nalatenschap. Dat is een religieuze verplichting voor de overledene om na te komen. Als alleen een schriftelijk en notarieel vastgelegd testament ervoor zorgt dat dit recht ook daadwerkelijk bij hen terechtkomt, dan volgt daaruit dat het opstellen van dat testament zelf ook verplicht is.

De verplichting om het erfdeel door te geven wordt zo uitgebreid naar de verplichting om de middelen te gebruiken die dit in Nederland mogelijk maken. En dat middel is een testament.

Wat leg je vast in een islamitisch testament?

Een islamitisch testament in Nederland regelt dat de regels, zoals gedicteerd in de Islam, gevolgd worden bij de verdeling van de nalatenschap. Daarnaast kun je maximaal een derde van je vermogen nalaten, buiten de wettelijke erfgenamen om, aan een goed doel of als gift. Minstens de overige twee derde wordt verdeeld volgens de islamitische erfverdeling. Dit alles is juridisch bindend vast te leggen via een notarieel testament.